Kış Gelirken Sessiz Tehlike Uyarısı: Karbonmonoksite Dikkat

Soğuk havaların etkisini göstermesiyle birlikte soba, kombi ve şofben gibi ısınma araçlarının kullanımının artması, karbonmonoksit zehirlenmesi tehlikesini yeniden gündeme taşıdı. AFAD Konya İl Müdürlüğü Arama ve Kurtarma Birim Müdürü Hakan Deligöz, renksiz, kokusuz ve tatsız yapısı nedeniyle fark edilmesi zor olan bu gazın özellikle uyku halindeki kişilerde ölüme yol açabileceğine dikkat çekerek vatandaşları gerekli önlemleri almaya çağırdı.

Karbonmonoksitin vücutta oksijen taşınmasını engelleyerek organlara zarar verdiğini belirten Hakan Deligöz, belirtilerin grip veya günlük yorgunlukla karıştırılmaması gerektiğini vurgulayarak şunları söyledi:

"Karbonmonoksit neden zarar veriyor? Karbonmonoksit, dumanla birlikte görünen bir şey değil. Vücudumuza girdiği zaman kanın taşınmasını sağlayan alyuvarlara yapışıyor ve hemoglobinin beynimize, kalbimize taşıdığı kanın zehirlenmesine sebep oluyor. Bu nedenle beynimiz, kalbimiz ve diğer organlarımız yeterli oksijeni almadığı için zehirlenme gerçekleşiyor. Burada yapılması gereken, önce belirtileri iyi anlamak gerekiyor. Yani günlük yorgunlukla, griple karıştırılabiliyor bazen. Bu tamamen farklı bir şey. Renksiz, kokusuz ve tatsız olduğu için karbonmonoksiti fark edemiyoruz. Özellikle uykudaysak uyanmamızı engellediği için artık birçok şey için geç kalınmış oluyor ama bazı belirtileri yok mu illaki var. Baş ağrısı, baş dönmesi, mide bulantısı, halsizlik, uyku hali, konsantrasyon ve algı eksikliği, bunlar ilk etapta hissedilen belirtiler. Vatandaşlarımız bu konuda dikkatli olmalı ve baş ağrısını ya da mide bulantısını hafife almamalı. İlerleyen seviyede, eğer karbonmonoksit gazına fazla maruz kalırsak kusma, bunun haricinde baygınlık ve göğüste sıkışma gibi belirtilerin arttığını gösterir. Burada yapacağımız, dikkat edeceğimiz en önemli husus eğer bulunduğumuz ortamda birden fazla kişi aynı şikayetlerde bulunuyorsa bunun muhtemelen karbonmonoksit zehirlenmesi olduğudur."

İlgili haber COP31 Başkanı Kurum'dan Liderlere Tarihi Çağrı: "Ömrümüzden Uzun Yaşayacak Kararlar Alalım"

"Hızlı, Güvenli, Panik Yapmadan Ortamı Terk Etmeliyiz"

Gazın ortamdaki yoğunluğunun vatandaşlar tarafından anlaşılamayacağını ifade eden Deligöz, zehirlenme şüphesi durumunda yapılması gerekenleri "Hızlı, güvenli, panik yapmadan bulunduğumuz ortamı terk etmeliyiz. Temiz havaya çıkmamız gerekiyor. Eğer yapabiliyorsak çıkmadan önce kapı ve pencereleri açarak ortamın da havalandırılmasını sağlamamız gerekiyor. Eğer zehirlenmeye maruz kaldığımızı hissediyorsak, en ufak bir belirtisi bile varsa 112’ye haber verilip gerekli sağlık desteğinin alınması gerekiyor. Çünkü biz karbonmonoksitin bizi ne kadar zehirlediğini, ne kadar karbonmonoksit gazına maruz kaldığımızı bilemeyebiliriz. Belki de tıbbi bir müdahaleye ihtiyaç olabilir. Aynı zamanda tekrar dikkat etmemiz gereken bir mevzu daha var. Eğer biz gerekli hazırlıkları yaparsak, gerekli tedbirleri alırsak karbonmonoksit gazından etkilenme ya da zehirlenme ihtimali düşecektir. Biliyorsunuz, yapılabilecek en güzel kurtarma operasyonu böyle bir müdahaleye gerek kalmamasından geçiyor. Öncelikle kış mevsimi gelmeden önce vatandaşlarımızın baca temizliklerini, kombi ve şofben gibi cihazlarımızın bakımını, gerekiyorsa filtrelerinin değişimini yaptırmaya özen göstermeleri gerekiyor" sözleriyle aktardı.

Sobalarda Plastik ve Poşet Yakmayın

Sobalarda odun ve kömür haricinde plastik ile poşet gibi atıkların yakılmasının bacalarda kurum birikmesine ve tıkanıklığa yol açtığını hatırlatan Deligöz, "Sobalarımızda bazen sadece odun ve kömür yakmıyoruz. Onun haricinde plastik malzemeleri de atıyoruz. Bir çöp tenekesi gibi kullanıyoruz, ‘nasıl olsa yanar, geçer’ diyoruz. Sobalarımıza atılacak poşet ya da plastik bileşenler, bacalarımızın tıkanmasına ve kurum bağlamasına neden oluyor. Bu da bacalardaki zehirli gazın atılmasını engelliyor. Halk dilinde ‘baca tepmesi’ denen bir kavram vardır bu gerçekleşiyor ve biz karbonmonoksit gazının kokusuz ve tatsız olduğunu düşünerek ne zaman, ne etkide olacağını bilemiyoruz, bazen iş işten geçmiş oluyor. Bu nedenle vatandaşlarımız özellikle baca temizliklerini düzenli olarak yaptırmalı, şofben ve kombi gibi cihazların kontrollerini yaptırmalı ve bu işlemleri yetkili servislere yaptırmalıdır. Bir de üretici firmanın talimatlarına uygun yerlere yerleştirmeleri gerekiyor" diye konuştu.

Havalandırma Menfezlerini Kapatmayın Uyarısı

Soğuk havalarda havalandırma menfezlerinin kapatılmasının ya da önlerinin eşyalarla engellenmesinin tehlikeyi büyüttüğüne işaret eden Deligöz, doğal gaz kaçağı anında elektrik düğmelerine dokunulmaması gerektiğini belirterek sözlerini şöyle noktaladı:

"Bir diğer mevzu da bazen havalar soğuk olduğu için maalesef havalandırma menfezlerini kapatıyoruz ya da önlerine buzdolabı, dolap gibi cisimler koyuyoruz. Bu da ortamın havalanmasını, hava almasını etkileyeceği için karbonmonoksit gazından ve doğal gazdan etkilenmemizi daha da artırıyor. Eğer gerekli tedbirleri alırsak inşallah bu kış herhangi bir olumsuzluk yaşamadan, bu tarz tehlikelerden uzak bir kış geçiririz. Doğal gaz, suni olarak kokulandırılmış bir gazdır. Bunu aldığımızda elektrik düğmelerine, aydınlatma aletlerine, kıvılcım çıkartabilecek her şeyden uzak durmamız gerekiyor. Bir aydınlatma düğmesine basmak, bir çakmakla kontrol etmek ya da bir el feneri kullanmak bile tehlikeye neden olabilir. Böyle bir duruma rastladığımız zaman, tekrar havalandırma yapıp hiçbir elektrikli cihaza dokunmadan ivedi bir şekilde alanı terk edip temiz havaya çıkmamız gerekiyor. 187 Doğal gaz Acil Hattı’mız var ona da haber vererek ortamdaki gazın ölçülmesi ya da sıkıntının bertaraf edilmesi söz konusu."